Sầu riêng bị bể gai, đỏ gai khiến trái xấu, chậm lớn và mất giá. Tìm hiểu ngay nguyên nhân sinh lý và giải pháp khắc phục triệt để giúp trái tròn đẹp, bán giá cao!
Giai đoạn trái đang lớn là thời điểm then chốt quyết định năng suất và chất lượng của cả vụ sầu riêng. Đây cũng là lúc nhà vườn dễ bắt gặp những hiện tượng khiến mình đứng ngồi không yên: gai bị nứt bể, hay đầu gai ngả sang màu đỏ. Những dấu hiệu tưởng chừng nhỏ nhặt trên vỏ trái này lại phản ánh trực tiếp tình trạng sinh lý bên trong cây, và nếu không được xử lý kịp thời, chúng có thể kéo theo hàng loạt hệ lụy như trái chậm lớn, méo trái, nứt cuống, thậm chí thối trái hàng loạt.
Vậy vì sao sầu riêng bị bể gai, đỏ gai trong giai đoạn nuôi trái? Bài viết dưới đây sẽ giúp bà con hiểu rõ bản chất của các hiện tượng này, chỉ ra những nguyên nhân phổ biến nhất và gợi ý hướng khắc phục thiết thực, dễ áp dụng ngay tại vườn.
(4).png)
Trước khi tìm hiểu nguyên nhân, cần phân biệt rõ 2 hiện tượng thường đi kèm nhau trên trái sầu riêng trong giai đoạn nuôi trái:
Đỏ gai: Phần đầu gai chuyển sang màu đỏ nâu, gai khô cứng, đôi khi kèm theo các vết nứt nhỏ ở đầu gai rồi lan dần xuống thân gai.
Bể gai: Gai bị nứt, tách chân hoặc vỡ hẳn phần đầu gai do lớp vỏ không kịp giãn nở theo tốc độ lớn của thịt trái bên trong.
Các hiện tượng đỏ gai hoặc bể gai có thể xuất hiện trong giai đoạn trái đang phát triển, đặc biệt khi trái bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh. Mốc thời gian cụ thể có thể thay đổi tùy giống, tuổi cây, điều kiện thời tiết và chế độ chăm sóc.
Một cơ chế thường gặp của bể/nứt gai là sự mất cân đối giữa tốc độ giãn nở của trái và khả năng chịu giãn của mô vỏ. Hiện tượng này có thể bị làm nặng hơn khi cây chịu biến động lớn về nước, dinh dưỡng hoặc các điều kiện stress khác.
Bón đạm quá mức hoặc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng không phù hợp có thể làm thay đổi cân bằng sinh trưởng của cây và tốc độ phát triển trái, từ đó có khả năng làm tăng nguy cơ rối loạn sinh lý trong một số điều kiện. Vì vậy, không nên thúc trái hoặc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng vượt khuyến cáo.
Khi cây phát sinh cơi đọt mạnh trong thời kỳ nuôi trái, nguồn carbohydrate và dinh dưỡng đồng hóa có thể phải phân bổ đồng thời cho cả đọt và trái. Nếu bộ lá chưa đủ mạnh, số trái mang quá nhiều hoặc dinh dưỡng – nước không được cung cấp cân đối, quá trình nuôi trái có thể bị ảnh hưởng, biểu hiện bằng tốc độ lớn trái chậm hoặc một số rối loạn sinh lý.
Canxi và Bo là những nguyên tố quan trọng đối với sự hình thành và duy trì cấu trúc mô. Khi nguồn cung không đáp ứng nhu cầu của cây, đặc biệt trong giai đoạn trái tăng trưởng nhanh, nguy cơ xuất hiện một số rối loạn về mô và chất lượng trái có thể tăng. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp bể gai đều do thiếu Ca-Bo; cần kết hợp đánh giá tình trạng cây, lá, đất, nước và lịch sử bón phân. Thiếu Mg, Zn hoặc một số vi lượng có thể làm suy giảm hoạt động sinh lý và quang hợp của cây, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến quá trình nuôi trái.
Thiếu nước: Thiếu nước kéo dài vào mùa nắng gắt khiến gai bị rút nước, khô cứng, chóp gai chuyển sang màu đỏ nâu hoặc vàng khô.
Biến động độ ẩm đất quá lớn – chẳng hạn để cây khô kéo dài rồi tưới rất nhiều hoặc gặp mưa lớn sau thời gian khô hạn – có thể làm thay đổi nhanh trạng thái nước và áp lực trương của trái, từ đó làm tăng nguy cơ nứt/bể ở những trái có mô vỏ kém đàn hồi.
Nắng nóng và bức xạ mạnh có thể gây stress nhiệt và tổn thương mô bề mặt, đặc biệt ở những trái bị phơi nắng trực tiếp. Trong trường hợp này, vùng vỏ và đầu gai có thể bị đổi màu, khô hoặc cháy cục bộ.
Cháy nắng: Việc tỉa cành quá thoáng khiến ánh nắng chiếu trực tiếp vào trái lơ lửng, làm vỏ trái bị sốc nhiệt, đỏ gai và khô cứng.
Rệp sáp và Nấm bệnh: Rệp sáp chích hút nhựa ở kẽ gai làm mô gai tổn thương, xơ xác. Ngoài ra, Phytophthora palmivora có thể gây bệnh trên trái sầu riêng, đặc biệt trong điều kiện ẩm ướt. Tuy nhiên, cần phân biệt tổn thương do nấm bệnh với hiện tượng đổi màu gai do stress sinh lý. Khi nghi ngờ bệnh, nên kiểm tra đồng thời màu sắc, hình dạng và mức độ lan rộng của vết bệnh trên vỏ trái thay vì chỉ dựa vào màu gai.
Nếu chủ quan không xử lý sớm, tình trạng này có thể gây ra nhiều thiệt hại:
Trái chậm lớn, teo héo: Đỏ gai ở giai đoạn mang trái non khiến trái không phát triển đúng tốc độ, ảnh hưởng đến trọng lượng và kích thước khi thu hoạch.
Nguy cơ thối trái: Các vết nứt hoặc tổn thương trên vỏ có thể làm tăng nguy cơ tác nhân gây bệnh xâm nhập, đặc biệt trong điều kiện mưa ẩm kéo dài dẫn đến thối trái từ bên trong.
Giảm mẫu mã, giá trị thương phẩm: Trái có gai vàng, đỏ, bể sẽ mất thẩm mỹ, khó đạt tiêu chuẩn xuất khẩu và bị thương lái ép giá.
(3).png)
Hạn chế đạm cao: Tránh bón các dòng phân có hàm lượng Đạm cao (như 30-10-10, Ure) hoặc phun chất kích thích tăng trưởng quá liều ở giai đoạn trái 30–70 ngày.
Bổ sung Ca - Bo: Bổ sung Ca, Mg, Bo và các vi lượng khi có cơ sở cho thấy cây thiếu hoặc nhu cầu tăng cao; lựa chọn dạng phân, liều lượng và thời điểm sử dụng theo tình trạng cây, kết quả phân tích và hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.
Bón phân cân đối: Điều chỉnh NPK theo từng giai đoạn phát triển trái, tránh dư đạm và đảm bảo cung cấp đủ các chất trung – vi lượng cần thiết. Liều lượng và công thức phân cần căn cứ vào sức cây, tải trái, loại đất và tình trạng dinh dưỡng thực tế (15-15-15, 12-11-18, 16-16-16).
Theo dõi cơi đọt và cân đối dinh dưỡng để hạn chế tình trạng cây sinh trưởng đọt quá mạnh trong lúc trái đang tăng trưởng nhanh. Không nên sử dụng các sản phẩm hãm/chặn đọt một cách máy móc; cần căn cứ vào tuổi cơi, sức cây, tải trái và tình trạng thực tế của vườn.
Tưới nước đều đặn, không để đất quá khô rồi mới tưới đẫm.
Vào mùa nắng nóng, nên tưới vào buổi sáng sớm và giữ phủ thảm thực vật ở gốc để giữ ẩm.
Nếu gặp mưa trái mùa lớn, cần khai thông rãnh thoát nước ngay, tránh để nước đọng gây úng rễ.
Tỉa cành vừa phải, giữ lại lượng lá che chắn hợp lý để trái không bị ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp cả ngày gây cháy đỏ gai.
Thường xuyên kiểm tra trái và tán cây để phát hiện sớm rệp sáp, bệnh thối trái và các đối tượng gây hại. Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi xác định đúng đối tượng và lựa chọn sản phẩm được phép sử dụng, đúng liều lượng, thời điểm và thời gian cách ly theo nhãn và quy định hiện hành.
Đỏ gai và bể gai không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với một bệnh cụ thể, nhưng đây là những dấu hiệu nên được kiểm tra sớm. Việc xác định đúng nguyên nhân cần dựa trên thời điểm xuất hiện, mức độ tổn thương, tình trạng lá – đọt – rễ, chế độ nước, dinh dưỡng và sự hiện diện của sâu bệnh. Quản lý tốt nước tưới, dinh dưỡng cân đối, bộ lá và sức khỏe bộ rễ sẽ giúp giảm nguy cơ rối loạn sinh lý và nâng cao chất lượng trái.
—
Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc quản lý xây dựng giải pháp dinh dưỡng phù hợp cho từng giai đoạn sinh trưởng của cây, có thể liên hệ đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi để được tư vấn.
Số điện thoại liên hệ: 0774788880
Công ty CP XNK DVL Hoa Kỳ – Đơn vị nhập khẩu và gia công phân bón uy tín, chất lượng. Chuyên nghiệp trong từng công thức gia công! Khẳng định thương hiệu!
