Mưa lớn kéo dài có thể làm tăng nguy cơ rụng trái non sầu riêng do biến động ẩm độ, úng rễ, thiếu oxy, bệnh hại và gió mạnh. Bài viết dưới đây phân tích nguyên nhân và hướng quản lý vườn phù hợp trong mùa mưa.
Những cơn mưa lớn kéo dài trong giai đoạn sầu riêng đang mang trái non có thể làm gia tăng nguy cơ rụng trái, đặc biệt ở những vườn thoát nước kém hoặc trước đó cây đã trải qua giai đoạn thiếu nước.
Sau những đợt mưa lớn, nhà vườn có thể bắt gặp hiện tượng trái non rụng nhiều. Nguyên nhân không nên chỉ quy về một yếu tố duy nhất gọi là “sốc nước”, mà thường là sự kết hợp giữa biến động ẩm độ đất, úng nước, thiếu oxy vùng rễ, suy giảm hoạt động của rễ, bệnh vùng rễ, gió mạnh và sự mất cân đối trong sinh trưởng của cây.
Vì vậy, để hạn chế rụng trái non trong mùa mưa, nhà vườn cần tập trung vào việc ổn định ẩm độ đất, thoát nước nhanh, bảo vệ bộ rễ và duy trì dinh dưỡng cân đối.
Có thể hiểu stress nước là trạng thái cây bị ảnh hưởng khi lượng nước cung cấp cho cây thiếu hoặc thừa so với nhu cầu sinh lý, hoặc khi trạng thái nước của đất và cây thay đổi quá nhanh.
Ở sầu riêng, tình trạng này đặc biệt đáng lưu ý khi cây vừa trải qua thời gian khô hạn hoặc hạn chế tưới để xử lý ra hoa, sau đó gặp mưa lớn liên tục.
Khi đất chuyển nhanh từ khô sang quá ẩm hoặc bão hòa nước, hệ thống rễ phải thích nghi với sự thay đổi lớn của môi trường đất. Nếu đất tiếp tục bị úng, lượng oxy trong vùng rễ giảm mạnh, làm hoạt động hô hấp và chức năng của rễ bị ảnh hưởng.
Do đó, trong thực tế, hiện tượng nhà vườn thường gọi là “sốc nước” nên được nhìn nhận rộng hơn là stress nước do biến động ẩm độ hoặc úng vùng rễ.
Sầu riêng rất nhạy cảm với điều kiện đất quá ướt kéo dài. Bộ rễ cần môi trường đất vừa đủ ẩm nhưng vẫn phải có đủ không khí để hô hấp.
Trong giai đoạn mang trái non, cây đồng thời phải duy trì bộ lá và cung cấp nguồn dinh dưỡng cho trái. Vì vậy, những biến động lớn về nước hoặc tình trạng úng rễ có thể làm cây bị stress và ảnh hưởng đến khả năng duy trì trái.
(3).png)
Nếu đất đang khô hoặc cây vừa trải qua giai đoạn hạn chế nước mà gặp mưa lớn, trạng thái nước trong đất có thể thay đổi nhanh.
Sự thay đổi này làm cây phải điều chỉnh lại cân bằng nước. Nếu lượng mưa tiếp tục tăng và đất không thoát nước kịp, vấn đề không còn đơn thuần là nhiều nước mà chuyển sang nguy cơ úng và thiếu oxy vùng rễ.
Đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất sau mưa lớn.
Khi các khe hở trong đất bị nước chiếm đầy, lượng không khí và oxy cung cấp cho rễ giảm xuống. Rễ bị thiếu oxy sẽ suy giảm hoạt động hô hấp và chức năng hấp thu.
Nếu tình trạng này kéo dài, cây có thể bị vàng lá, suy yếu bộ rễ và giảm khả năng duy trì sinh trưởng bình thường.
Không nên hiểu rằng cứ mưa lớn là rễ “hút nước quá nhanh rồi bị sốc”.
Điều đáng quan tâm hơn là sự thay đổi nhanh giữa trạng thái thiếu nước – đủ nước – dư nước, đặc biệt khi đi kèm với úng kéo dài.
Những biến động này có thể ảnh hưởng đến cân bằng nước của cây, hoạt động của rễ và quá trình phân bổ nguồn đồng hóa giữa chồi non và trái.
Mưa lớn thường đi kèm gió mạnh.
Gió làm rung cành, va chạm giữa các trái hoặc làm cành mang trái bị rung lắc mạnh. Khi kết hợp với tình trạng cây đang bị stress, nguy cơ rụng trái có thể tăng lên.
Ẩm độ cao và tình trạng đất úng kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều tác nhân gây bệnh phát triển.
Đặc biệt, Phytophthora có thể gây bệnh trên rễ, thân và quả sầu riêng. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật ghi nhận Phytophthora palmivora liên quan đến bệnh thối rễ, xì mủ thân và thối quả ở sầu riêng.
(8).png)
Vì vậy, một số trường hợp rụng trái sau mưa không phải do “sốc nước” đơn thuần mà có thể liên quan đến bệnh rễ, bệnh cuống hoặc bệnh trên quả.
Nhà vườn nên kiểm tra đồng thời đất, rễ, lá, cành và trái thay vì chỉ quan sát hiện tượng rụng trái.
Một số dấu hiệu cần chú ý:
Đất dưới tán cây còn ướt hoặc đọng nước trong thời gian dài.
Lá có biểu hiện rũ, vàng hoặc sinh trưởng bất thường.
Rễ có dấu hiệu suy yếu, thối hoặc có mùi bất thường.
Trái non rụng tăng sau các đợt mưa lớn.
Cuống trái có dấu hiệu tổn thương, thối hoặc bất thường.
Quả xuất hiện vết bệnh, thối hoặc biến màu.
Cây xuất hiện dấu hiệu xì mủ thân hoặc bệnh vùng rễ.
Sau mưa, cây bật đọt mạnh và cạnh tranh nguồn dinh dưỡng với trái.
Không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu riêng lẻ để kết luận cây đang bị “sốc nước”. Cần kiểm tra cả tình trạng đất, rễ, nước và bệnh hại.
Rụng trái non làm giảm số trái được giữ lại đến cuối vụ, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.
Ngập úng kéo dài có thể làm bộ rễ suy yếu và tăng nguy cơ phát sinh bệnh vùng rễ.
Đặc biệt, môi trường ẩm ướt và thoát nước kém tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân như Phytophthora phát triển.
Khi tỷ lệ trái giữ lại thấp, một phần chi phí chăm sóc, phân bón và quản lý vườn không tạo ra sản lượng tương ứng.
(7).png)
Đây là việc cần ưu tiên hàng đầu khi vườn bước vào mùa mưa.
Nhà vườn nên:
Kiểm tra và khơi thông mương, rãnh thoát nước trước mùa mưa.
Chủ động tạo đường thoát nước cho những khu vực trũng thấp.
Không để nước đọng lâu quanh vùng rễ.
Với vườn có nguy cơ ngập, cần chuẩn bị phương án thoát nước hoặc bơm nước khi cần.
Không tưới bổ sung khi đất vẫn còn đủ ẩm hoặc đang bị úng.
Sau mưa, kiểm tra lại độ ẩm đất trước khi quyết định tưới.
Hạn chế để đất chuyển liên tục từ quá khô sang quá ướt.
Mục tiêu không phải làm đất thật khô mà là duy trì độ ẩm tương đối ổn định, đồng thời đảm bảo vùng rễ có đủ oxy.
Canxi và Bo là những nguyên tố dinh dưỡng quan trọng đối với sự phát triển của mô non và quá trình hình thành cấu trúc mô thực vật.
Tuy nhiên, cần tránh quan niệm “phun Canxi – Bo là chống rụng trái”.
Việc bổ sung dinh dưỡng chỉ nên được xem là một phần trong chương trình chăm sóc tổng thể. Khi cây bị úng hoặc bộ rễ đang suy yếu, việc bổ sung dinh dưỡng không thể thay thế cho việc xử lý nguyên nhân là đất thiếu oxy và thoát nước kém.
Có thể sử dụng phân bón lá hoặc các sản phẩm dinh dưỡng phù hợp với tình trạng cây theo đúng hướng dẫn trên nhãn.
Khi phun qua lá, nên chọn thời điểm thời tiết phù hợp và tránh phun ngay trước mưa lớn để hạn chế việc rửa trôi và giảm hiệu quả hấp thu.
(6).png)
Trong giai đoạn nuôi trái, cây phải phân bổ nguồn dinh dưỡng cho cả bộ lá, chồi non và trái.
Nếu cây bật đọt mạnh trong thời gian mang trái, nguồn dinh dưỡng có thể được phân bổ đáng kể cho sinh trưởng dinh dưỡng, từ đó làm tăng sự cạnh tranh với quá trình phát triển trái.
Vì vậy:
Không bón đạm quá mức khi cây đang mang nhiều trái non.
Không sử dụng phân có hàm lượng đạm cao một cách tùy tiện.
Theo dõi tình trạng đọt sau các đợt mưa.
Điều chỉnh chương trình dinh dưỡng dựa trên tình trạng thực tế của cây.
Các loại phân có hàm lượng lân và kali cao như MKP có thể được sử dụng trong một số chương trình dinh dưỡng phù hợp.
Tuy nhiên, không nên xem MKP là chất “hãm đọt” trực tiếp. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào tình trạng cây, tổng thể chương trình dinh dưỡng và thời điểm sử dụng.
Hiện tượng đọt phát triển mạnh cạnh tranh với trái đã được ghi nhận là một trong những yếu tố có thể liên quan đến rụng trái non ở sầu riêng.
Bộ rễ khỏe là nền tảng giúp cây duy trì khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng.
Trước mùa mưa:
Kiểm tra hệ thống thoát nước.
Hạn chế đất bị nén chặt.
Theo dõi độ ẩm đất thường xuyên.
Kiểm tra rễ và vùng cổ rễ.
Chủ động theo dõi các bệnh vùng rễ và thân.
Sau mưa lớn:
Ưu tiên thoát nước.
Không bón phân hóa học liều cao khi bộ rễ đang bị tổn thương.
Kiểm tra tình trạng rễ trước khi đưa ra chương trình phục hồi.
Có thể sử dụng các sản phẩm hữu cơ, humic hoặc vi sinh vật có lợi trong chương trình quản lý đất khi điều kiện phù hợp.
Các sản phẩm hỗ trợ vùng rễ có thể góp phần cải thiện môi trường đất, nhưng không thể thay thế việc thoát nước khi vườn đang bị úng.
Sau những đợt mưa kéo dài, cần tăng cường kiểm tra:
Xì mủ thân.
Thối rễ.
Thối quả.
Thán thư.
Các dấu hiệu bất thường trên cuống và quả.
Khi phát hiện bệnh, cần xác định đúng tác nhân và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nằm trong danh mục được phép sử dụng, đúng đối tượng, đúng liều lượng và đúng hướng dẫn.
Mưa lớn kéo dài có thể làm tăng nguy cơ rụng trái non trên cây sầu riêng, nhưng không nên quy tất cả trường hợp rụng trái cho một nguyên nhân duy nhất là “sốc nước”.
Trong thực tế, rụng trái sau mưa có thể liên quan đến biến động ẩm độ đất, úng và thiếu oxy vùng rễ, bệnh vùng rễ, gió mạnh, cây bật đọt và mất cân đối dinh dưỡng.
Vì vậy, giải pháp quan trọng nhất không phải là tìm một sản phẩm để “chống sốc nước”, mà là xây dựng một chương trình quản lý tổng thể:
THOÁT NƯỚC TỐT → ỔN ĐỊNH ẨM ĐỘ → BẢO VỆ BỘ RỄ → DINH DƯỠNG CÂN ĐỐI → QUẢN LÝ ĐỌT → THEO DÕI BỆNH HẠI.
Khi các yếu tố này được kiểm soát đồng bộ, nhà vườn sẽ giảm được nguy cơ rụng trái non và hạn chế thiệt hại trong những đợt mưa lớn.
—
Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc quản lý xây dựng giải pháp dinh dưỡng phù hợp cho từng giai đoạn sinh trưởng của cây, có thể liên hệ đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi để được tư vấn.
Số điện thoại liên hệ: 0774788880
Công ty CP XNK DVL Hoa Kỳ – Đơn vị nhập khẩu và gia công phân bón uy tín, chất lượng. Chuyên nghiệp trong từng công thức gia công! Khẳng định thương hiệu!
