Mưa lớn kéo dài khiến đất bão hòa nước, rễ cây thiếu oxy và dễ phát sinh nấm bệnh. Việc bón phân quá sớm lúc này có thể gây tác dụng ngược. Tìm hiểu ngay quy trình 5 bước phục hồi bộ rễ chuẩn kỹ thuật giúp cây trồng nhanh phục hồi sức sống!
Những cơn mưa lớn kéo dài vào mùa mưa mang lại nguồn nước dồi dào, nhưng cũng có thể trở thành một thử thách lớn đối với bộ rễ cây trồng. Khi đất bị bão hòa nước trong thời gian dài, nhiều cây có thể xuất hiện tình trạng vàng lá, héo rũ, rụng lá, rụng hoa hoặc trái non, dù đất vẫn còn rất ướt.
Nguyên nhân có thể bắt nguồn từ bộ rễ bị thiếu oxy, tổn thương hoặc suy giảm khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng.
Vậy phục hồi bộ rễ sau mưa như thế nào cho đúng? Điều quan trọng không phải là bón thật nhiều phân, mà cần xử lý theo đúng trình tự: thoát nước – làm thông thoáng vùng rễ – kiểm tra và quản lý bệnh – hỗ trợ rễ phục hồi – sau đó mới bổ sung dinh dưỡng.
(1).png)
Rễ cây cần oxy để hô hấp. Khi các khoảng trống trong đất bị nước lấp đầy trong thời gian dài, lượng oxy quanh vùng rễ giảm mạnh, khiến hoạt động hô hấp và hấp thu nước, dinh dưỡng của rễ bị ảnh hưởng.
Rễ non và lông hút thường là những bộ phận dễ bị tổn thương sớm khi tình trạng thiếu oxy kéo dài.
Mưa lớn và dòng nước chảy có thể làm rửa trôi hoặc di chuyển một số chất dinh dưỡng dễ hòa tan, đặc biệt là dạng nitrat và một số chất dinh dưỡng dễ di động.
Tuy nhiên, mức độ thất thoát phụ thuộc vào loại đất, lượng mưa, địa hình, dạng phân và tình trạng thoát nước. Vì vậy, không nên mặc định rằng tất cả dinh dưỡng đều bị rửa trôi hoàn toàn sau mưa.
(2).png)
Đất ẩm kéo dài và rễ bị suy yếu có thể tạo điều kiện thuận lợi cho một số tác nhân gây bệnh vùng rễ, chẳng hạn như Phytophthora, Pythium và Fusarium.
Khi rễ đã bị tổn thương, khả năng chống chịu của cây giảm, từ đó nguy cơ thối rễ, thối gốc hoặc các bệnh liên quan đến vùng cổ rễ có thể tăng lên.
Mưa lớn và dòng nước chảy có thể làm bề mặt đất đóng váng, nén chặt hoặc gây xói mòn. Điều này làm giảm độ thông thoáng của đất và ảnh hưởng đến sự phát triển của rễ non.
(3).png)
Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
Lá vàng, đặc biệt khi cây có biểu hiện sinh trưởng kém.
Cây héo vào thời điểm nắng nóng dù đất vẫn còn ẩm.
Rụng lá, rụng hoa hoặc rụng trái non bất thường.
Rễ non chuyển nâu hoặc đen, mềm nhũn, vỏ rễ dễ bong khỏi phần lõi.
Gốc hoặc cổ rễ có dấu hiệu thâm, tổn thương, chảy nhựa/chảy mủ tùy loại cây và tác nhân gây bệnh.
Cây chậm phát triển, giảm ra đọt mới hoặc đọt non phát triển kém.
Lưu ý: Các triệu chứng trên không chỉ xuất phát từ úng nước. Thiếu dinh dưỡng, bệnh trên lá, sâu bệnh hoặc các vấn đề về đất cũng có thể gây biểu hiện tương tự. Vì vậy, cần kiểm tra tổng thể trước khi quyết định xử lý.
(5).png)
Đây là việc cần ưu tiên khi vườn đang bị úng.
Khơi thông mương, rãnh thoát nước.
Với khu vực trũng, chủ động bơm hoặc dẫn nước ra ngoài khi cần thiết.
Không để nước đọng kéo dài quanh vùng gốc.
Dọn lá, bùn đất hoặc vật liệu hữu cơ đang tích tụ gây cản trở thoát nước.
Không nên bón phân hóa học với liều cao khi đất còn đang úng và rễ đang bị thiếu oxy.
Khi đất đã bắt đầu ráo và không còn ở trạng thái bết nhão:
Phá lớp đóng váng nhẹ trên bề mặt nếu cần.
Với cây trồng phù hợp, có thể xới rất nhẹ lớp đất mặt để cải thiện độ thông thoáng.
Không cuốc sâu hoặc xới mạnh vì có thể làm tổn thương thêm hệ thống rễ đang suy yếu.
Với cây lâu năm, ưu tiên cải thiện hệ thống thoát nước và cấu trúc đất thay vì chỉ xới đất quanh gốc.
Không nên xới đất khi đất còn quá ướt, vì dễ làm đất bị nén chặt hơn.
Sau khi xử lý nước, cần kiểm tra tình trạng rễ, cổ rễ và thân cây.
Nếu chưa có dấu hiệu bệnh rõ ràng, có thể sử dụng các biện pháp quản lý sinh học phù hợp, trong đó có chế phẩm chứa Trichoderma, theo đúng hướng dẫn của sản phẩm.
Nếu cây đã có biểu hiện bệnh như thối rễ, thâm cổ rễ, chảy mủ hoặc chết mô, cần xác định tác nhân và lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
Thuốc bảo vệ thực vật chỉ nên sử dụng đúng đối tượng, đúng liều lượng, đúng thời điểm và theo hướng dẫn trên nhãn.
Không sử dụng liên tục một hoạt chất nếu cần xử lý bệnh nhiều lần; việc luân phiên hoạt chất phải dựa trên nhóm cơ chế tác động phù hợp.
Lưu ý: Không nên mặc định rằng Trichoderma có thể thay thế thuốc bảo vệ thực vật khi cây đã mắc bệnh nặng. Đồng thời, một số thuốc diệt nấm có thể ảnh hưởng đến vi sinh vật có lợi, vì vậy cần chú ý khi sử dụng kết hợp.
Chỉ thực hiện bước này sau khi tình trạng úng đã được giải quyết và vùng rễ có điều kiện thông thoáng trở lại.
Có thể lựa chọn các nhóm sản phẩm phù hợp như:
Humic, Fulvic: Hỗ trợ cải thiện môi trường đất và khả năng sử dụng dinh dưỡng.
Amino acid, Rong biển: Hỗ trợ cây giảm stress và phục hồi sinh trưởng.
Dinh dưỡng chứa lân phù hợp: Cung cấp nguồn dinh dưỡng cần thiết cho quá trình sinh trưởng của rễ.
Canxi và trung vi lượng: Bổ sung khi cây có nhu cầu và đất/cây có dấu hiệu thiếu hụt.
Chất điều hòa sinh trưởng kích rễ như NAA, IBA: Chỉ sử dụng khi sản phẩm được đăng ký/khuyến cáo cho mục đích đó và phải tuân thủ đúng nồng độ, liều lượng trên nhãn.
Không nên hiểu rằng càng sử dụng nhiều chất kích rễ thì rễ sẽ càng phát triển mạnh. Điều kiện đất, nước, oxy và tình trạng bệnh của bộ rễ mới là nền tảng quyết định khả năng phục hồi.
Khi cây đã có dấu hiệu phục hồi và bộ rễ bắt đầu hoạt động trở lại, mới tăng dần chế độ dinh dưỡng.
Ưu tiên nguồn hữu cơ đã được xử lý/hoai mục và sản phẩm vi sinh phù hợp.
Sử dụng NPK cân đối theo nhu cầu của từng loại cây và từng giai đoạn sinh trưởng.
Chia lượng phân thành nhiều lần thay vì bón dồn một lần.
Bổ sung kali, canxi, magie và trung vi lượng khi có nhu cầu thực tế.
Có thể sử dụng dinh dưỡng qua lá như một biện pháp hỗ trợ trong giai đoạn bộ rễ chưa phục hồi hoàn toàn, nhưng không thay thế việc phục hồi vùng rễ.
Nếu đất có vấn đề về pH, cần kiểm tra pH trước khi sử dụng vôi hoặc vật liệu cải tạo đất. Không nên bón vôi đại trà chỉ vì vừa trải qua mưa lớn.
Sầu riêng là cây khá nhạy cảm với tình trạng úng kéo dài. Sau mưa lớn cần ưu tiên thoát nước, kiểm tra vùng cổ rễ và theo dõi các dấu hiệu bất thường.
Nếu cây đang mang nhiều trái nhưng bộ rễ suy yếu rõ rệt, cần cân đối lại lượng trái và chế độ chăm sóc để giảm áp lực lên cây.
Hồ tiêu có nguy cơ gặp các bệnh vùng rễ và gốc khi đất thoát nước kém. Cần ưu tiên hệ thống thoát nước, hạn chế để nước đọng và theo dõi rễ, gốc thường xuyên.
Đối với cà phê, cần duy trì đất thông thoáng, bổ sung hữu cơ phù hợp và cân đối dinh dưỡng theo tình trạng thực tế của vườn.
Cây có múi có thể xuất hiện vàng lá, suy cây hoặc bệnh vùng gốc khi đất úng kéo dài.
Xoài, mít và các cây ăn trái khác cũng cần được theo dõi tình trạng rễ sau những đợt mưa lớn, đặc biệt trước các giai đoạn sinh trưởng quan trọng như ra đọt, phân hóa mầm hoa hoặc nuôi trái.
Kiểm tra ngay lỗ thoát nước và giá thể.
Nếu giá thể bị úng lâu, cần đưa cây đến vị trí thông thoáng, có ánh sáng phù hợp và xử lý tình trạng thoát nước trước khi bổ sung dinh dưỡng.
Với cây trồng chậu bị úng nặng, có thể cần thay một phần hoặc toàn bộ giá thể tùy mức độ tổn thương.
Để giảm nguy cơ tổn thương bộ rễ:
Chuẩn bị hệ thống thoát nước trước mùa mưa: mương, rãnh, liếp hoặc mô phù hợp.
Tăng hàm lượng hữu cơ phù hợp để cải thiện cấu trúc và độ tơi xốp của đất.
Kiểm tra pH đất và chỉ sử dụng vôi/vật liệu cải tạo khi phù hợp với tình trạng đất.
Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, tránh lạm dụng đạm.
Quản lý bệnh vùng rễ theo hướng tổng hợp, kết hợp biện pháp canh tác, sinh học và thuốc bảo vệ thực vật khi cần.
Tạo tán thông thoáng, hạn chế ẩm độ quá cao trong tán cây.
Theo dõi dự báo thời tiết để chủ động kiểm tra hệ thống thoát nước trước các đợt mưa lớn.
Bón đạm hoặc phân hóa học liều cao ngay khi đất còn úng, khiến cây khó phục hồi.
Cuốc xới sâu làm tổn thương rễ non.
Tưới thêm nước khi đất vẫn đang dư ẩm, làm tình trạng thiếu oxy kéo dài.
Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt khi chưa xác định rõ nguyên nhân.
Sử dụng một hoạt chất liên tục khi phải xử lý bệnh nhiều lần, làm tăng nguy cơ hình thành tính kháng.
Lạm dụng chất kích rễ trong khi vấn đề chính vẫn là đất úng hoặc bệnh rễ.
Bón vôi theo thói quen mà không kiểm tra pH và đặc tính đất.
Chờ đến khi cây héo rũ hoặc chết cành mới kiểm tra rễ, khiến việc phục hồi khó khăn hơn.
Phục hồi bộ rễ sau mưa không phải là bón thật nhiều phân hay sử dụng thật nhiều thuốc kích rễ. Điều quan trọng nhất là xử lý đúng nguyên nhân và đúng thứ tự:
THOÁT NƯỚC → LÀM THÔNG THOÁNG ĐẤT → KIỂM TRA VÀ QUẢN LÝ BỆNH → HỖ TRỢ RỄ PHỤC HỒI → BỔ SUNG DINH DƯỠNG
Khi vùng rễ được cung cấp đủ oxy, đất có điều kiện phù hợp và các tác nhân gây bệnh được kiểm soát, cây mới có nền tảng để phục hồi.
Sau mỗi đợt mưa lớn, nhà vườn nên kiểm tra sớm tình trạng đất, nước, rễ và vùng cổ rễ thay vì chờ đến khi cây biểu hiện suy kiệt rõ rệt mới xử lý.
—
Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc quản lý xây dựng giải pháp dinh dưỡng phù hợp cho từng giai đoạn sinh trưởng của cây, có thể liên hệ đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi để được tư vấn.
Số điện thoại liên hệ: 0774788880
Công ty CP XNK DVL Hoa Kỳ – Đơn vị nhập khẩu và gia công phân bón uy tín, chất lượng. Chuyên nghiệp trong từng công thức gia công! Khẳng định thương hiệu!
